V

I

Ế

T

VIẾT BÀI VĂN PHÂN
TÍCH MỘT TÁC PHẨM
(TRUYỆN)
Giáo Viên:Nguyễn Nhâm

Hoạt động mở đầu

Hoạt động mở đầu

Kể tên một
số truyện em
đã học

NHÌN HÌNH ĐOÁN
TÁC PHẨM

Đi lấy mật (Đoàn Giỏi)

Vừa nhắm mắt vừa mở
cửa (Nguyễn Ngọc Thuần)

Trong lòng mẹ
(Nguyên Hồng)

Gió lạnh đầu mùa
(Thạch Lam)

Hình thành kiến thức

I

Giới thiệu
lý thuyết

1. Giới thiệu kiểu bài

01
Tiết viết ở chủ
điểm 6 sẽ thực
hiện nhiệm vụ
gì?

02
Em hãy nêu
khái niệm về
kiểu bài đó.

1. Giới thiệu kiểu bài

Viết bài văn
phân tích một
tác phẩm truyện

1. Giới thiệu kiểu bài
Khái niệm
Phân tích một tác phẩm truyện là làm
sáng tỏ chủ để và những nét đặc sắc về
nghệ thuật của tác phẩm được thể hiện
qua những yếu tố cơ bản của thể loại
truyện như cốt truyện, nhân vật, người
kể chuyên...

2. Tìm hiểu yêu cầu của kiểu bài

Khi phân tích một
tác phẩm (truyện)
cần đáp ứng những
yêu cầu gì?

2. Tìm hiểu yêu cầu của kiểu bài

Giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến
khái quát về tác phẩm.
Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm

Yêu
cầu
của
kiểu
bài

Nêu được chủ đề của tác phẩm.
Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về
hình thức nghệ thuật của tác phẩm
Sử dụng các bằng chứng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến
nêu trong bài viết.
Nêu được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện.

a. Đọc

HS đọc bài viết tham
khảo: Hãy “vừa nhắm
mắt vừa mở cửa sổ” để
cảm nhận vẻ đẹp diệu kì
của cuộc sống sau đó HS
thảo luận nhóm (3-4
người/nhóm)

HS đọc bài viết tham khảo: Hãy “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”
để cảm nhận vẻ đẹp diệu kì của cuộc sống sau đó HS thảo luận nhóm (3-4
người/nhóm)
a. Phần nào, câu nào trong bài viết tham khảo đã giới thiệu tác phẩm truyện?
b. Đoạn nào trong bài nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm?
c. Đọc đoạn (3), (4), (5), (6) của bài văn và trả lời các câu hỏi:
- Chỉ ra câu nêu chủ đề của tác phẩm và những bằng chứng được trích từ tác
phẩm để làm sáng tỏ chủ đề
- Chỉ ra các câu nêu nhận xét, phân tích một số nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật của tác phẩm và các bằng chứng được trích từ tác phẩm
- Chỉ ra các câu khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện

b. Phân tích
phần mở bài: “Vừa nhắm
mắt vừa mở cửa sổ của
Nguyễn Ngọc Thuần là
một tác phẩm văn học
xuất sắc từng đoạt nhiều
giải thưởng trong nước
và quốc tế về sách dành
cho thiếu nhi”.

a. Phần giới thiệu tác
phẩm truyện

người viết đã nêu ý
kiến khái quát về tác
phẩm: “Tác phẩm đã
cuốn hút ta vào một thế
giới tươi sáng, trong
trẻo và yên tĩnh lạ
lùng”

b. Phân tích

b. Phần đầu của
thân bài đã nêu
ngắn gọn nội
dung chính của
tác phẩm

“Trong đó, nhân
vật “tôi”- một cậu
bé mười tuổi …
cùng những trải
nghiệm tuyệt vời”

b. Phân tích
Câu nêu chủ đề của tác
phẩm: “Dường như nhà
văn muốn gửi đến người
đọc một thông điệp: Hãy
mở rộng mọi giác quan, ,
mở rộng tâm hồn mình để
cảm nhận vẻ đẹp diệu kì
của sự sống, cỏ cây, đất
trời”.

Bằng chứng

Ở khu vườn đó, cậu
cảm nhận thế giới
tâm hồn tĩnh lặng,
bạn chợt hiểu khu
nói gì”

bé đã
bằng
... và
vườn

“Chẳng hạn trong câu
chuyện Ngày bí mật, khi
cô Hồng mất đi đứa con
đầu tiên, nhân vật “tôi” ...
, nhưng người khác lại vui
hơn””

b. Phân tích
Một số câu nêu nhận xét, phân tích một số nét
đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm

01

Nhiều truyện trong Vừa
nhắm mắt vừa mở cửa sổ
không có cốt truyện rõ
ràng, chỉ là những chuyện
vụn vặt hàng ngày, nhưng
vẫn hết sức hấp dẫn

02
Chứa đựng những
suy ngẫm thấm
thía về cuộc sống

03
Truyện được kể
theo ngôi thứ
nhất,...

b. Phân tích

Các câu
khằng định ý
nghĩa, giá trị
của tác phẩm

(Đoạn cuối) Trong
tác phẩm, người bố
đã giải thích cho cậu
bé về ý nghĩa ... đẹp
lây vì món quà...

Hoạt động luyện tập viết bài
văn phân tích một tác phẩm
truyện

II

Thực
hành

II. Thực hành
Đề bài: Viết bài văn
phân tích một tác
phẩm truyện mà em
đã học.

Trước khi viết

a. Lựa chọn đề tài
01
Lựa chọn đề tài:
liệt kê các tác
phẩm em đã học,
đã đọc và chọn
trong số đó một
truyện mà em ấn
tượng nhất.

02
Hãy ghi vắn tắt
một số thông tin
cơ bản: tên tác
phẩm, tác giả,
thể loại (truyện
ngắn hay tiểu
thuyết)....

a. Lựa chọn đề tài

Gợi ý

Phân tích
truyện ngắn
Lặng lẽ Sa Pa
của Nguyễn
Thành Long

Phân tích truyện
ngắn Bầy chim
chìa vôi của
Nguyễn Quang
Thiều

Tìm ý,
lập dàn ý

a. Tìm ý

Hs tìm ý cho bài
viết theo PHT số 2

PHT ....

Phiếu tìm ý

Họ và tên: ……………………………………………….……. Lớp: ………
Nhiệm vụ: Tìm ý cho viết bài phân tích tác phẩm
truyện ......................................................................................

Đọc tác phẩm, em có cảm xúc như thế nào?
Em ấn tượng nhất với tác phẩm ở điều gì (nội  
dung, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ,...)
Nội dung chính của tác phẩm là gì?

 

Chủ đề của truyện là gì?
 

 

 

Tác phẩm có những nét đặc sắc gì về hình
thức nghệ thuật (cốt truyện, ngôi kể, nhân vật,
ngôn ngữ,...)? Những nét đặc sắc về hình thức  
nghệ thuật ấy có tác dụng như thế nào trong
việc thể hiện nội dung?
Tác phẩm truyện có ý nghĩa, giá trị gì?

 

b. Lập dàn ý
Nhiệm vụ
hs sắp xếp phần
tìm ý thành một
dàn ý hoàn chỉnh
theo PHT số 3

PHT ....
Phần

Nhiệm vụ

Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm (nhan
Mở bài đề, tác giả); nêu ý kiến khái quát về tác
phẩm.
Nêu nội dung chính của tác phẩm.
Thân
bài

Biểu hiện trong
đề tài của em
 
 

Nêu chủ đề của tác phẩm

 

Chỉ ra và phân tích tác dụng của một số
nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của
tác phẩm.

 

Kết bài Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.

 

Bước 3:
Viết bài

Bước
Chuẩn bị trước khi viết
3:
Viết1:bài
03

01
Bài viết cần đủ ba phần, trong
đó phần Thân bài tập trung
làm sáng tỏ chủ đề và phân
tích tác dụng của một vài nét
đặc sắc về hình thức nghệ
thuật của tác phẩm truyện.

02
Bài viết cần có các luận
điểm chính được sắp xếp
theo trật tự lỗ-gíc; tránh
rơi vào việc chỉ kể lại
diễn biến câu chuyện
trong tác phẩm.

Cần lựa chọn, trích dẫn
và phân tích các bằng
chứng tiêu biểu từ tác
phẩm để làm sáng tỏ ý
kiến của người viết;
tránh phân tích tác phẩm
một cách chung chung.

4. Chỉnh sửa
bài viết

4: Chỉnh sửa bài viết

Đọc lại bài viết, đối
chiếu với yêu cầu
của kiểu bài để thực
hiện việc chỉnh sửa,
hoàn thiện

III
Hoạt động
trả bài
Nguyễn Nhâm 238

1. Nhắc lại, khắc sâu yêu cầu của kiểu bài

HS nhắc lại yêu cầu
chung của kiểu bài
văn phân tích tác
phẩm truyện

1. Nhắc lại, khắc sâu yêu cầu của kiểu bài
Giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến
khái quát về tác phẩm.
Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm

Yêu
cầu
của
kiểu
bài

Nêu được chủ đề của tác phẩm.
Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về
hình thức nghệ thuật của tác phẩm
Sử dụng các bằng chứng từ tác phẩm để làm sáng tỏ ý kiến
nêu trong bài viết.
Nêu được ý nghĩa, giá trị của tác phẩm truyện.

2. Nhận xét về kết quả và chỉnh sửa bài viết

HS dựa vào hướng dẫn Chỉnh sửa
bài viết trong SHS và các ý kiến
nhận xét cụ thể của GV trong bài
để rút kinh nghiệm và chỉnh sửa

Bảng kiểm
Phần
 
Mở bài
 

Thân bài
 

kết bài

Tiêu chí
Giới thiệu ngắn gọn tác phẩm truyện (nhan đề, tác
giả)
Nêu ý kiến khái quát về tác phẩm
Nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm
Nếu chủ đề tác phẩm
Trích dẫn một số bằng chứng để làm sáng tỏ chủ đề
tác phẩm
Chỉ ra và phân tích một số nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật của tác phẩm
Trích dẫn một số bằng chứng để làm sáng tỏ đặc sắc
về hình thức nghệ thuật của tác phẩm
Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm

Có Không